Czy angielski jest podobny do polskiego? #66

Można pokusić się o stwierdzenie, że w niektórych przypadkach polskie słowa, jak i konstrukcje zdań będą równać się słowom i konstrukcjom w języku angielskim. Istnieje bowiem grupa słów, czy nawet całych konstrukcji, które mają takie samo pochodzenie w języku polskim jak i w angielskim. Mogą one przede wszystkim pochodzić w najkrótszej drodze z łaciny lub greki. Z angielskiego niektórzy nazywają je cognates [czyt. kognejts], spolszczając – kognaty.

Reklama

Pokrewieństwa te będą miały większe znaczenie dla ciebie, kiedy poznasz już angielski, choć nie tylko. Kiedy zaczniesz uczyć się innych zachodnioeuropejskich języków, lub odwrotnie jeżeli znasz już np. któryś z języków romańskich, to zauważysz więcej podobieństw między słowami w języku romańskim i angielskim, aniżeli między angielskim i polskim. Kognaty mają wspólne pochodzenie w tzw. języku praindoeuropejskim, który jest domniemanym przodkiem wszystkich języków indoeuropejskich. Najgłówniejszymi wśród tych języków są te najbardziej rozpowszechnione: angielski, hindi, hiszpański, francuski, rosyjski, portugalski, bengalski, niemiecki, urdu i perski. Język polski również stanowi część rodziny języków indoeuropejskich. Polski znajduje się dodatkowo jednak w rodzinie języków prasłowiańskich, stąd też nam, Polakom łatwiej będzie nauczyć się przez kognaty języków ze środkowo wschodniej części Europy: Czechów, Słowaków, Białorusinów, Ukraińców, Bułgarów, czy Rosjan (pomijam, że w części z nich w formie pisanej występuje cyrylica, co większości może nieco utrudnić zadanie). Jeżeli już poznasz angielski, to łatwiej będzie ci poznać języki germańskie z którymi angielski ma wiele podobieństw wyrazowych: niemiecki 60%, czy holenderski, ale też romańskie takie jak: francuski podobny w 27%, z którego swego czasu wiele zapożyczył język angielski i w mniejszym stopniu na odwrót, czy hiszpański, który podobnie jak francuski wywodzi się z łaciny. Duże podobieństwo ma nawet rosyjski będący w 24% leksykalnie podobnym do angielskiego. Jeśli jest rosyjski, to jak możesz się spodziewać jest też i polski, oba przecież należą do rodziny języków słowiańskich. Przy niewielkiej twojej uwadze zobaczysz jak wiele jest pokrewnych słów między polskim i angielskim lub angielskim i innymi językami, z którymi miałeś styczność do tej pory.

Sztandarowym kognatem jest słowo „noc”, które w wielu językach (między innymi w polskim) jest podobne do angielskiego: night, francuskiego: nuit, czy niemieckiego Nacht. Mówię tu o podobieństwie przynajmniej pod tym względem, że zaczyna się tą samą literą i jest słowem jednosylabowym. W językach prasłowiańskich porównując słowo „noc” różni się ono już tylko nieco wymową i bez tłumacza łatwo je zrozumiesz.

Podczas twojej przygody z angielskim, po zidentyfikowaniu kognatów, powinieneś wykorzystywać podobieństwa pomiędzy wyrazami celem łatwego ich zakodowania.

Zobacz poniższe wyrazy pokrewne, które nie zawsze będą w rozumieniu słownictwa kognatem, ale z twojego punktu widzenia, jako uczącego się, pomogą ci znaleźć prawidłowość i opanować nowe słowo.

Niektóre słowa mają taki sam lub podobny rdzeń słowa i różnią się tylko końcówką (przyrostkiem).

Np. w słowie:

informa–cja (j. polski)

informa–tion (j. angielski)

niektóre słowa nie różnią się w ogóle w pisowni:

protest (j. polski)

protest (j. angielski)

Niektóre zaś słowa mają bardzo zbliżoną pisownię.

kameleon (j. polski)

chameleon (j. angielski).

konduktor (j. polski)

conductor (j. angielski) – ma też inne znaczenie (zobacz dodatek na końcu tej książki o tzw. false friends).

Właśnie dzięki tego typu prawidłowościom można posegregować słownictwo, ze względu na przyrostki. Szacuje się, że około 8000 słów wykazuje taką prawidłowość. Dr Mario H. Li Ulfe w swojej książce pt.: „Łatwe przyswojenie słownictwa angielskiego” zgromadził ponad 6000 takich słów. Pomimo tego, że dużą grupę tych słów stanowią słowa typowo naukowe, część z nich znajdziesz też w użyciu codziennym.

Jeżeli masz przed sobą takie właśnie słowo angielskie z końcówką -tion, to możesz po drobnej zmianie pisowni i zmianie wymowy na „-cja” odpowiednio przyporządkować i używać, kiedy będzie taka potrzeba np.: polskie: porcja, aborcja, funkcja – angielskie: portion, abortion, function. Niech będzie to mała wskazówka dla ciebie, kiedy będziesz poznawać nowe, angielskie słowa. Poniżej zobacz inne popularne przyrostki, które pomogą ci wyłapać wiele „angielsko – polskich” słówek:

Polski przyrostek -encja, odpowiada angielskiemu -ence:

konferencja = conference

abstynencja = abstinence

preferencja = preference

kompetencja = competence

korespondencja = correspondence

Polski przyrostek -kracja, odpowiada angielskiemu -cracy:

demokracja = democracy

biurokracja = bureaucracy

arystokracja = aristocracy

Polski przyrostek -kwencja, odpowiada angielskiemu -quence:

sekwencja = sequence

elokwencja = eloquence

konsekwencja = consequence

Polski przyrostek -sja, odpowiada angielskiemu -ssion, gdy poprzedzony jest jest samogłoską:

misja = mission

agresja = aggression

emisja = emission

depresja = depression

pasja = passion

Polski przyrostek -sja, odpowiada angielskiemu -sion, gdy poprzedzony jest jest spółgłoską:

wersja = version

perwersja = perversion

pretensja = pretension

ekspansja = expansion

emulsja = emulsion

Szukaj podobieństw w końcówce słowa, dopasuj polski przyrostek, zmień z powrotem na angielski, zakoduj i masz je gotowe do użycia. Znasz polskie słowo z końcówką jak powyższe? Spróbuj i zamień ją na końcówkę angielską, a nuż trafisz w odpowiednie słowo. Inne ciekawe przyrostki oraz przedrostki poznasz w osobnych działach tej książki.

Innym ułatwieniem jest to, że w polskiej mowie znajdziemy wiele anglicyzmów, które od dawna funkcjonują w naszym języku, a my często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Anglicyzmy, które przeszły do porządku dziennego w języku polskim to np.: w dziedzinie sportu: faul (ang.: foul – przewinienie), aut (ang.: out – na zewnątrz), lider (ang.: leader – prowadzący, przywódca, przywódczyni), gol – (ang.: goal – cel, gol) czy w dziedzinie mody: topless (ang.: topless – bez góry), klipsy (ang.: clip – klamerka, zacisk), czy z dziedziny ekonomii: biznes (ang.: business – interesy, działalność handlowa), biznesmen (ang.: businessman – przedsiębiorca), nie wspominając już o czipsach (ang.: chips – wióry, odłamki, frytki), grillu (ang.: grill – ruszt), markecie (ang.: market – rynek), czy weekendzie (ang.: weekend – koniec tygodnia). Są też bardziej znane w branżach kosmetycznej jak np.: tipsy, (sztuczne paznokcie naklejane na własne), gdzie angielskie słowo tip oznacza końcówkę ochronną, nakrywkę, okucie (np. też buta) a -s dodane na końcu – tips, to po prostu liczba mnoga (o liczbie mnogiej szerzej w następnym rozdziale). W branży ekonomicznej znany jest większości „budżet”, jest to też bezpośrednie zapożyczenie z języka angielskiego, gdzie zmienia się trochę pisownia i wymowa – budget [czyt. badżet].

Żeby otworzyć się na inne widoczne zapożyczenia, musisz wiedzieć, że takie istnieją. Nie jest ich aż tak dużo, ale jeżeli je wyszukasz, to dadzą ci podłoże do dalszego pochłaniania nowych słówek. Dasz sobie wtedy możliwość na połączenie nowych słówek ze słowem, które jest w naszym języku prawie że identyczne, bo z niego zapożyczone. Mało kto też zwraca już uwagę, że polskie słowo opisujące zeszycik z notatkami, czyli „notes” pochodzi od liczby mnogiej angielskiego słowa note – notatka, zapisek; notes – notatki, zapiski. Fajne prawda? Hmmm, a czy „fajne” nie brzmi dla ciebie nazbyt po polsku? „Fajny”, to przecież zapożyczenie od angielskiego od słowa: fine – świetny, dobry, udany, w porządku. Podobnie jest ze zwrotem: the same – taki sam. Widzisz podobieństwo?

Zobacz inne zapożyczenia z języka angielskiego i co dosłownie oznaczają gdy przetłumaczysz je na polski:

walkman – (nazwa handlowa stworzona przez Sony. Słowo stworzone z dwóch walk + man – „chodź człowieku”),

super – super,

extra – dodatkowy, dodatek (często też funkcjonuje w języku polskim jako słowo opisujące „coś wyjątkowego”),

ok – okay – w porządku,

t-shirt – koszulka,

sweater – sweter,

fair – sprawiedliwy,

fair play – sprawiedliwa gra,

match – mecz,

bestseller – najbardziej sprzedający się (towar),

serial – w odcinkach, odcinkowy,

computer – compute – obliczać – gdyby bezpośrednio przekalkować to słowo na język polski, to komputer można by było nazwać elektronicznym „liczydłem”.

project – plan, przedsięwzięcie.

Na chwilę obecną uważam, że powyższe daje ci ogólny obraz możliwości poszukiwań podobieństw między polskim i angielskim. Będziesz mieć więcej możliwości ich napotkania kiedy już zaczniesz przerabiać materiały w oryginalnym języku i pracować ze słownikiem na całego.

Tekst stanowi fragment książki mojego autorstwa:), która już niedługo będzie dostępna do przeczytania w całości. W tym momencie możesz przeczytać jej fragment tutaj.

Reklama


Dodaj komentarz